Nền tảng nhiếp ảnh

Điểm cần nhớ

• Ống kính gom và hội tụ ánh sáng
• Khẩu độ, màn trập và ISO cùng quyết định độ sáng
• Cảm biến ghi dữ liệu, bộ xử lý tạo tệp ảnh
• Một nấc sáng (stop) tương ứng với lượng sáng tăng gấp đôi hoặc giảm còn một nửa; đổi từ f/4 sang f/2.8, từ 1/125 sang 1/60 giây hoặc từ ISO 400 lên 800 đều tăng một nấc sáng
• RAW lưu dữ liệu cảm biến linh hoạt hơn, còn JPEG phản ánh nhiều quyết định xử lý đã được máy áp dụng
• Kính ngắm hoặc màn hình chỉ hiển thị bản xem trước; biểu đồ histogram và cảnh báo cháy sáng đáng tin cậy hơn khi đánh giá độ phơi sáng

Ví dụ thực tế

Ở 1/125 giây, f/4, ISO 400, nếu ảnh tối một nấc sáng, bạn có thể đổi sang 1/60 giây, f/2.8 hoặc ISO 800. Cả ba cách đều làm ảnh sáng hơn nhưng tạo ra hiệu ứng khác nhau. Nếu chụp người đang đi, hạ xuống 1/60 giây có thể gây nhòe chuyển động; mở f/2.8 có thể làm hậu cảnh mờ hơn và vùng nét mỏng hơn; tăng ISO 800 giữ được chuyển động và độ sâu trường ảnh nhưng có thêm nhiễu. Không có lựa chọn đúng tuyệt đối — lựa chọn đúng là lựa chọn bảo vệ yếu tố quan trọng nhất trong khung hình.

Điểm cần nhớ

• DSLR dùng gương lật; máy không gương lật hiển thị hình ảnh trực tiếp từ cảm biến
• Compact nhỏ gọn nhưng ít tùy biến
• Điện thoại mạnh về xử lý tính toán và tính sẵn sàng
• Cảm biến lớn thường thuận lợi hơn trong thiếu sáng và kiểm soát độ sâu trường ảnh, nhưng kéo theo ống kính lớn và đắt hơn
• Hệ ống kính, dịch vụ sửa chữa và công thái học quan trọng không kém thông số của thân máy
• Máy cũ phù hợp nhu cầu thường có giá trị thực tế cao hơn máy mới nhiều tính năng nhưng ít được sử dụng

Ví dụ thực tế

Người thường chụp trẻ nhỏ có thể ưu tiên máy không gương lật có khả năng tự động lấy nét vào mắt; người leo núi có thể chọn máy compact hoặc điện thoại vì trọng lượng nhẹ; người làm việc trong phòng chụp có thể ưu tiên hệ ống kính và khả năng kết nối với máy tính. Ví dụ, người chụp bóng đá cần AF-C đáng tin cậy, tốc độ chụp liên tiếp cao, bộ nhớ đệm lớn và ống tele; người quay vlog cần màn hình xoay, chống rung và cổng micro; người mới chụp ảnh gia đình có thể hưởng lợi nhiều hơn từ một thân máy dễ dùng cùng ống zoom gọn nhẹ. Với cùng một ngân sách, ba người này nên chọn ba bộ thiết bị khác nhau.

Điểm cần nhớ

• Hệ số quy đổi giúp so sánh góc nhìn với máy full-frame
• Cảm biến lớn thường kiểm soát nhiễu tốt hơn
• Độ phân giải cần phù hợp nhu cầu cắt cúp và in
• Tiêu cự tương đương = tiêu cự ghi trên ống kính × hệ số quy đổi tiêu cự; phép tính này chỉ dùng để so sánh góc nhìn
• Số megapixel tăng gấp đôi không làm chiều rộng và chiều cao ảnh tăng gấp đôi; mỗi chiều chỉ tăng khoảng √2 lần
• Kích thước điểm ảnh, công nghệ cảm biến và thế hệ bộ xử lý khiến hai máy có cùng độ phân giải vẫn có hiệu năng khác nhau

Ví dụ thực tế

Ống kính 35 mm trên máy APS-C có hệ số quy đổi 1,5× sẽ cho góc nhìn gần giống ống 52 mm trên máy full-frame, nhưng tiêu cự vật lý và khẩu độ ghi trên ống kính vẫn không đổi. Một tệp 24 MP tỉ lệ 3:2 thường khoảng 6000 × 4000 px. In ở 300 ppi cho kích thước xấp xỉ 20 × 13,3 inch trước khi nội suy. Nếu cắt cúp bỏ một nửa số điểm ảnh, tệp còn 12 MP chứ không còn nguyên khả năng in ban đầu; vì thế độ phân giải chỉ hữu ích khi kỹ thuật và đầu ra thực sự cần nó.

Điểm cần nhớ

• RAW cứu vùng sáng tối và chỉnh màu tốt hơn
• JPEG có màu sẵn và tệp nhỏ
• RAW + JPEG hữu ích khi vừa cần giao nhanh vừa cần hậu kỳ
• Cân bằng trắng trong RAW có thể đổi linh hoạt hơn vì chưa được “đóng” vào giá trị điểm ảnh như JPEG
• RAW không thể cứu vùng sáng đã bão hòa hoàn toàn hoặc ảnh bị rung, sai nét
• DNG là một dạng RAW tiêu chuẩn hóa; RAW nén không mất dữ liệu giúp giảm dung lượng nếu máy hỗ trợ

Ví dụ thực tế

Trong cảnh cửa sổ sáng và phòng tối, RAW thường giữ đủ dữ liệu để hạ vùng sáng và nâng vùng tối tự nhiên hơn JPEG. Nếu người mẫu đứng cạnh cửa sổ, hãy phơi sáng sao cho da và rèm cửa vẫn còn chi tiết rồi mở cả hai tệp trong cùng một phần mềm. Khi giảm vùng sáng và nâng vùng tối, tệp RAW thường giữ được chuyển sắc trên rèm, màu da và vùng tối sạch hơn; JPEG dễ xuất hiện các dải màu đứt đoạn, viền màu hoặc mảng nhiễu. Tuy vậy, nếu ảnh được phơi sáng tốt và chỉ dùng ở kích thước nhỏ trên trang web, khác biệt có thể khó nhận ra.

Điểm cần nhớ

• Tay trái đỡ ống kính, tay phải điều khiển máy
• Tốc độ tối thiểu tham khảo là 1/tiêu cự
• Chống rung không đóng băng chuyển động chủ thể
• Đứng chân trước chân sau, thả lỏng vai và bấm máy ở cuối nhịp thở ra giúp giảm rung
• Một loạt ngắn 2–3 ảnh có thể tăng cơ hội thu được ảnh sắc nét khi dùng tốc độ thấp
• Khi dùng chân máy, hãy tắt chống rung nếu nhà sản xuất ống kính yêu cầu, đồng thời dùng hẹn giờ hoặc điều khiển từ xa để tránh làm máy rung khi bấm chụp

Ví dụ thực tế

Với ống 85 mm trên full-frame, 1/100 giây là điểm bắt đầu hợp lý; nếu người mẫu chuyển động, có thể cần 1/250 giây dù chống rung đang bật. Nếu ống kính đó có khả năng chống rung bốn nấc, bạn có thể thử chụp cảnh tĩnh ở gần 1/8 giây trong điều kiện thuận lợi, nhưng không nên mặc định ảnh sẽ nét. Với trẻ em đang chơi, tốc độ 1/500 giây có thể quan trọng hơn chống rung; hãy tăng ISO để duy trì tốc độ thay vì cố giữ ISO thật thấp.